عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )
214
كشف الأسرار وعدة الأبرار ( تفسير خواجه عبد الله انصارى ) ( فارسى )
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ الَّذِينَ هادُوا . . . - و مصطفى ع گفت در تفسير اين آيت - « من مات على دين عيسى و من مات على الاسلام قبل ان يسمع بى فهو على خير ، و من سمع بى اليوم و لم يؤمن بى فقد هلك . » گفت هر آن كس كه پيش از بعثت ما بر شريعت و سنّت عيسى بود و ما را در نيافت و در آن شريعت فروشد ، كار او همه خير است ، و عاقبت او رستگارى ، و آن كس كه ما را دريافت يا خبر بعثت ما به دو رسيد و از هر دين كه بر آن بود دست باز نداشت و بر پى ما و سنّت ما نرفت او از جملهء هالكانست . إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ الَّذِينَ هادُوا - هادوا از تهوّد است و تهوّد تحرك باشد ، جهودان را بدان يهود خوانند - لانّهم يتهوّدون عند قرائت التورية چون توريت خوانند تحركى در خود آرند ، و يقولون انّ السّماوات و الارض تحركت حين اتى اللَّه موسى التورية - قال ابن جريح انّما سميت اليهود من قولهم - انا هدنا اليك - اى تبنا من عبادة العجل . و گفتهاند نسبت ايشان با - يهودا - است ازين جهت ايشان را يهود خوانند و ترسايان را - نصارى - بدان خوانند كه از ده - نصره - بودند و نصره آن ديه بود كه عيسى و مادرش به آن ديه فرو آمده بودند ، مقاتل و قتاده گويند نام آن ديه - ناصره - بود فنسبوا اليها . و قيل سمّوا نصارى لقوله تعالى - من انصارى الى اللَّه - و هم الحواريون . و صابئان قومى بودند كه مسكن به شام داشتند و ملائكه پرست بودند و نماز به كعبه مىبردند و زبور ميخواندند ، و گفتهاند - قومى از اهل كتاب بودند و بيرون از جهودى و ترسايى دينى دگر نو نهاده بودند ميان جهودى و ترسايى ، و علامت ايشان آن بود كه موى از ميان سر باز ميكردند - يعنى دوست ميداشتند كه كشف عورت كنند و بيحجاب باشند و شرم از مردم ندارند - و يحبون مذاكيرهم ، و شره مردان از خود مىبريدند . إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ الَّذِينَ هادُوا - اختلافست ميان علما كه اين آيت محكم است يا منسوخ ، جماعتى گفتند منسوخ است و ناسخ آنست كه گفت عزّ و جلاله وَ مَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلامِ دِيناً فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ - ابن عباس گفت چنان مىنمايد كه عمل صالح از جهودان و ترسايان و صابئان مقبول بود و بهشت ايشان را موعود ، به حكم اين آيت